Waakzaamapp.nl

De weercodes van het KNMI

Code geel, oranje en rood: hoe zit het?

Advertentie

Op Waakzaam vind je voor jouw woonplaats actuele weerwaarschuwingen. Deze zijn uitgegeven door het KNMI, de door de Nederlandse overheid aangewezen partij voor het uitgeven van officiële waarschuwingen. Hoewel iedereen mag waarschuwen voor het weer, houdt de Rijksoverheid met een waakzaam oog de weerkundigen uit De Bilt in de gaten.

Landelijk geldt een provinciestructuur voor de weerwaarschuwingen. Dat betekent dat er voor iedere provincie een waarschuwingsniveau wordt toegekend. Dat gebeurt uiteraard afhankelijk van de gevaren in het weer die de komende uren gaan optreden. We kennen vier waarschuwingsniveaus:

  • Code groen: veilig;
  • Code geel: waarschuwing voor gevaarlijk weer;
  • Code oranje: waarschuwing voor extreem weer;
  • Code rood: weeralarm.

Code groen: veilig

In de meeste gevallen geldt er code groen. Dat staat voor veilig. Kortom: er is dan geen sprake van gevaarlijke weersomstandigheden. Het betekent niet dat je helemaal nooit op moet letten, want tijdens regenbuien kunnen er bijvoorbeeld gevaarlijke situaties op de weg ontstaan, terwijl er dan geen code geel hoeft te gelden.

Code geel: waarschuwing voor gevaarlijk weer

Het tweede waarschuwingsniveau is code geel: gevaarlijk weer. Er nadert een weersituatie die lokaal voor gevaarlijke weersomstandigheden kan zorgen. Het kan dan gaan om sneeuw, hitte, kou, regen, en nog veel meer – het KNMI mag voor ieder weertype een waarschuwing uitgeven.

Code geel komt regelmatig voor. Vaak denk je misschien ‘ach, daar zijn ze alweer’ of ‘daar klopt nooit iets van’. Dat is vaak inderdaad het geval, maar wist je al dat de reden daarachter is dat het vaak gaat om lokale weersverschijnselen? Code geel voor onweer in een provincie betekent dat het bijvoorbeeld in stad 1 kan onweren, terwijl het in stad 2 droog blijft.

Dit zijn de criteria waarbij het KNMI een waarschuwing voor gevaarlijk weer moet uitgeven:

Advertentie

Code geel voor Criteria
Regen Verkeershinder door aquaplaning of meer dan 50 millimeter in 24 uur.
Gladheid en sneeuw Gladheid door bevriezing van weggedeelten, hagel, sneeuwresten of lokale ijzel
of
Tot 5 centimeter sneeuw in 6 uur
of
Tot 3 centimeter sneeuw in 1 uur
Onweersbuien Lokale onweersbuien met lokaal windstoten (> 60 km/uur), veel neerslag (> 30 millimeter in 1 uur) of hagel (tot 2 centimeter).
Windstoten > 75 kilometer per uur (winter: > 90 kilometer per uur)
Temperatuur Wanneer het hitteplan is uitgegeven door het RIVM, de maximumtemperatuur > 35 graden ligt, of de gevoelstemperatuur < -15 graden ligt.
Zicht Minder dan 200 meter zicht.
Hozen Als er één wordt gespot en doorgegeven aan het KNMI.

Code oranje: waarschuwing voor extreem weer

Code geel wordt veelal uitgegeven als er op lokale schaal sprake is van gevaarlijke weersomstandigheden. Ook geldt er vaak code geel als de weersomstandigheden provinciaal of zelfs landelijk komen, maar geen zware impact hebben. Op het moment dat dat wel het geval is, dan is er sprake van extreem weer. Daar hoort een andere code bij: code oranje. Het gebeurt maar een aantal keer per jaar – tussen de 0 en de 10 keer – dat het KNMI opschaalt naar code oranje.

Voordat het KNMI echter tot het besluit om code oranje af te kondigen mag overgaan, moet het instituut de private weerpartijen in Nederland om hun mening vragen. Het voorkomt dat het KNMI uit een soort ‘ivoren toren’ kan regeren; code oranje betekent dat alle professionele weerkundigen van het land verkondigen dat er behoorlijk zwaar weer op komst is.

Uiteraard mag het KNMI niet zomaar tot uitgifte overgaan, zelfs als alle weerpartijen akkoord zijn. Ook voor code oranje gelden waarschuwingscriteria. Dit zijn ze:

Advertentie

Code oranje voor Criteria
Regen Meer dan 75 millimeter in 24 uur.
Gladheid en sneeuw Gladheid op uitgebreide schaal door ijzel of bevriezing
of
Meer dan 5 centimeter sneeuw in 6 uur
of
Meer dan 3 centimeter sneeuw in 1 uur
of
Sneeuwval in combinatie met driftsneeuw leidend tot sneeuwduinen.
Onweersbuien Georganiseerde onweersbuien met lokaal zware windstoten (meer dan 75 kilometer per uur), veel neerslag (meer dan 50 millimeter in één uur) of grote hagel (van meer dan 2 centimeter).
Windstoten > 100 kilometer per uur (winter: > 120 kilometer per uur)
Temperatuur Als drie etmalen achter elkaar de maximumtemperatuur > 30 graden is waarbij geldt dat de minimumtemperatuur > 18 graden is.
In de winter bij een gevoelstemperatuur van < -20 graden.
Zicht Minder dan 10 meter zicht.
Hozen Voor wind- en waterhozen wordt geen code oranje of rood afgekondigd.

Code rood: weeralarm

Soms gebeurt het dat extreem weer een grote maatschappelijke impact heeft. Dat gebeurde bijvoorbeeld in 2014, toen zware onweersbuien op het festival Pinkpop aftrokken en het te laat was om tot ontruiming over te gaan. Het KNMI gaf toen voor Limburg code rood af, een weeralarm. Het betekent dat de kans groot is dat er maatschappijontwrichtend weer over de desbetreffende provincie(s) trekt.

Net als bij code oranje moet het KNMI ook bij het besluit tot uitgifte van code rood advies inwinnen bij weerkundige partijen. Ook is het KNMI reglementair verplicht om advies in te winnen bij maatschappelijke partijen zoals de ANWB en ProRail. Zij hebben de expertise om in te schatten wat het weer betekent voor bijvoorbeeld de spoorweginfrastructuur. Op die manier ontstaat er een gedegen besluit.

Er zijn geen aparte criteria voor code rood. Het KNMI hanteert hiervoor de criteria voor code oranje met daarbij de inschatting – en het advies – dat er een grote maatschappelijke impact wordt verwacht. Pinkpop is een goed voorbeeld: in de rest van het zuidoosten bleef code oranje van kracht. Het verwachte weer is dus niet extremer, maar heeft wel een grotere impact.

Op de hoogte!

In deze blog heb je gelezen over hoe een weerwaarschuwing tot stand komt, wat de verschillen zijn tussen codes groen, geel, oranje en rood en wanneer het KNMI tot waarschuwen moet overgaan. Hopelijk heb je iets opgestoken van deze informatie en kun je de volgende keer een goede inschatting maken over het verwachte weer, als er weer een waarschuwing geldt.

Christian Versloot is liefhebber van extreme weersomstandigheden sinds 2004, toen hij 9 jaar oud was. In de loop der tijd is Christians weerkennis flink gegroeid. Graag legt hij weerkundige verschijnselen aan u uit. Dat doet hij onder andere via de Waakzaam-app, op zijn website Bliksemdetectie.nl en als weerman bij de radio. Artikel geschreven op 30/10/2018.

Warmer in de stad: fabel of fictie?: Hoe komt dat eigenlijk? Een blik op het stadseffect.
Warmer in de stad: fabel of fictie?

Hoe komt dat eigenlijk? Een blik op het stadseffect.

Verder lezen
Onweersfoto’s uit noord-Nederland: Het onweer van 20 juli 2019 in Roodeschool
Onweersfoto’s uit noord-Nederland

Het onweer van 20 juli 2019 in Roodeschool

Verder lezen
Wat is een wolkbreuk?: De officiële definitie van zware neerslag
Wat is een wolkbreuk?

De officiële definitie van zware neerslag

Verder lezen
Zijn er in Nederland ook stormchasers?: Net als de tornadojagers in Amerika
Zijn er in Nederland ook stormchasers?

Net als de tornadojagers in Amerika

Verder lezen