Waakzaamapp.nl

De verschillende weerfronten

Koufront, warmtefront en occlusiefront

Advertentie

Als je naar het NOS Journaal kijkt of naar een commerciële zender, dan volgt aan het einde van de uitzending altijd het weerbericht. De weerman of -vrouw van dienst staat dan meestal voor een weerkaart met daarop de hoge- en lagedrukgebieden getekend.

Soms staan op die weerkaart ook verschillende lijntjes in verschillende kleuren, zoals op de weerkaart hieronder ook te zien is. Het gaat in dat geval meestal om de zogeheten weerfronten. Maar wat is zo’n front nu precies? En welk weer gaat er meestal mee gepaard? In deze blog zullen we antwoord geven op al deze vragen! We kijken naar de verschillende fronten, laten zien wat het gemiddelde weerbeeld is. Daarvoor beginnen we bij het polaire front… 🙂

Advertentie

Scheidslijn tussen polaire en subtropische lucht

Boven de Noordpool is het erg koud. In de zomer natuurlijk wat minder koud dan in de winter, maar over het algemeen is het er niet warm. Deze zogeheten polaire lucht zakt zo nu en dan ook naar beneden, richting onze hoogten. De noordwestelijke wind die ervoor zorgt dat een grote buientrein over ons land trekt? Polaire lucht.

Maar als de wind uit het zuidwesten waait, dan komt wind vanuit de subtropen naar ons land toe. Vaak is het zacht en als het even tegenzit trekken er ook regengebieden over het land. Deze zogeheten subtropische lucht trekt dus inderdaad ook regelmatig een stuk naar het noorden.

Waar deze twee luchtstromen bij elkaar komen wordt ook wel het polaire front genoemd. Het is de scheidslijn tussen beiden en is vaak de geboorteplaats voor Atlantische depressies, lagedrukgebieden die bij ons vaak voor veel neerslag zorgen en soms een venijnige wind.

Zo’n lagedrukgebied zuigt lucht naar zich toe: er is relatief gezien minder lucht aanwezig in de kern van het gebied dan zijn omgeving, en de natuur probeert altijd weer terug te werken naar een evenwicht.

Dankzij de Corioliskracht gebeurt dat niet in een rechte lijn, maar in een soort omtrekkende beweging, die de voor lagedrukgebieden karakteristieke draaiing veroorzaakt, zoals we zien op onderstaande foto.

Daarop zien we ook dat vanuit het noorden koude, polaire lucht naar binnen wordt gezogen, terwijl vanuit het zuiden de warmere subtropische lucht naar binnen gaat.

Advertentie

Koufront: koude lucht die warmere lucht verdringt

Dat betekent dat met name aan de zuidflank van het lagedrukgebied relatief warme lucht hangt, terwijl het aan de noordflank een stuk frisser is. Het gaat om twee gebieden met twee verschillende typen soorten lucht, die elkaar ergens tegen gaan komen.

Nu kan het gebeuren dat Nederland in het relatief warme deel van het lagedrukgebied ligt. Zeker in het winterhalfjaar gebeurt dat nog wel eens. Maar juist omdat het lagedrukgebied zelf ook in beweging is, kan het zijn dat het zó trekt dat we ineens in de koude lucht terecht komen.

Het is dus feitelijk de koude lucht die de warme lucht verdringt. Dit wordt ook wel een koufront genoemd.

Op de weerkaart is zo’n front te herkennen aan de blauwe lijn met driehoekjes. De driehoekjes zijn grofweg in de bewegingsrichting van het front. Daaraan kun je zien in hoeverre het front jouw kant op komt.

De koude lucht hangt met name in de onderste lagen van de atmosfeer. Dat betekent dat als er een koufront ons land binnentrekt, de warme lucht van onderuit de atmosfeer wordt verdrongen. Zeker bij scherpe koufronten kan dat een behoorlijk steile scheidslijn teweeg brengen. Maar ook betekent dat: stijgende luchtbewegingen!

Een koufront gaat daarom meestal gepaard met buien. Zeker in de zomer kunnen deze behoorlijk doorgroeien naar zware regen- en onweersbuien.

Advertentie

Warmtefront: warmere lucht die koude lucht verdringt

Op het moment dat ons land zich in de koude lucht bevindt en er warme lucht ons land binnentrekt, is er sprake van een warmtefront.

Zo’n front is op de weerkaart te herkennen aan de rode lijn met halve bolletjes.

Bij een warmtefront zien we de weersverandering precies in tegenovergestelde volgorde plaatsvinden. De warmere lucht treedt eerst in de hogergelegen lagen van de atmosfeer binnen. Dat gebeurt uiteraard in relatieve zin: hoe hoger je komt, hoe kouder het is, dus het is niet ‘ineens’ 10 graden op 10 kilometer – maar de lucht is wel significant warmer dan de lucht die er hing.

Dat betekent ook dat de visuele weersverandering bovenaan begint. Het gaat in dit geval namelijk om sluierbewolking. Als je in Nederland vanuit het westen hoge sluierbewolking ziet opkomen, dan moet je denken: het kan zomaar zijn dat er een warmtefront op komst is! Zeker als de bewolking een aantal uur later flink dikker is geworden, is dat vaak het geval. In die situaties zie je vaak ook een kring om de zon… en dat betekent: water in de ton. Een warmtefront gaat namelijk niet gepaard met buien, maar juist met een regenzone die soms urenlange regen kan brengen naar ons land.

Advertentie

Occlusiefront: een combinatie van beiden

Een koufront beweegt sneller dan een warmtefront. Dat betekent dat in sommige gevallen een koufront een warmtefront in haalt… of dat een koufront een warmer koufront inhaalt. In dat geval is er sprake van een derde soort front, met op zijn beurt een aantal unieke weersverschijnselen: een occlusiefront.

Het is op de weerkaart te herkennen aan een paarse lijn met de karakteristieke tekens voor een koufront en een warmtefront. Als je goed op de weerkaart kijkt, dan zul je zien dat het occlusiefront in de kern van het lagedrukgebied eindigt. Dat komt doordat alle lucht rondom een lagedrukgebied beweegt in de richting van dit laag (weet je nog, daar is de luchtdruk het laagst en de natuur probeert een evenwicht te herstellen!).

En zo ziet dat er dan uit:

Weersverschijnselen die met een occlusiefront gepaard gaan, zijn nogal wisselend. Ze zijn meestal wel van een buiig karakter – dankzij het koufront-achtige systeem – en ook onweersbuien kunnen voorkomen. Soms echter is er ook sprake van ‘gewoon wat regen’.

Recap

Je bent nu op de hoogte van verschillende weerfronten en het weer dat ermee gepaard kan gaan. Hopelijk kun je nu nóg iets beter overweg met de weerkaart! 😀

Christian Versloot is liefhebber van extreme weersomstandigheden sinds 2004, toen hij 9 jaar oud was. In de loop der tijd is Christians weerkennis flink gegroeid. Graag legt hij weerkundige verschijnselen aan u uit. Dat doet hij onder andere via de Waakzaam-app, op zijn website Bliksemdetectie.nl en als weerman bij de radio. Artikel geschreven op 11/11/2018.

Welke soorten bliksem zijn er?: Niet iedere bliksemflits is hetzelfde
Welke soorten bliksem zijn er?

Niet iedere bliksemflits is hetzelfde

Verder lezen
Over lichtende nachtwolken: Een magisch zomers verschijnsel
Over lichtende nachtwolken

Een magisch zomers verschijnsel

Verder lezen
De weerstations van het KNMI: Over weerstations en waarnemers
De weerstations van het KNMI

Over weerstations en waarnemers

Verder lezen
Waarom onweer in de zomer feller is: De combinatie warmte & drukgebieden
Waarom onweer in de zomer feller is

De combinatie warmte & drukgebieden

Verder lezen