Waakzaamapp.nl

Warmer in de stad: fabel of fictie?

Hoe komt dat eigenlijk? Een blik op het stadseffect.

Advertentie

Is het je wel eens opgevallen?

Je loopt door de stad en je denkt: “tjonge, wat is het warm”.

Terwijl als je op dat moment op het platteland zou lopen, je denkt “tja, ’t is warm, maar het valt op de een of andere manier allemaal wel mee”.

Het is helemaal niet zo gek om te denken dat het in de stad warmer is dan buiten de stad. Sterker nog, dat ís ook zo!

Stadseffect of warmte-eiland

Op het moment dat je op een fiets zou stappen die is uitgerust met een thermometer en – ervan uitgaande dat het een redelijk zomerse dag is – vanaf de rand van de stad naar de binnenstad fietst, dan zou het best wel eens zo kunnen zijn dat je het volgende ziet:

Op het moment dat je naar de binnenstad fietst stijgt de temperatuur en als je weer weg fietst daalt de temperatuur weer. Op het moment dat je door bosrijk gebied fietst, zoals een park, zie je een ‘dipje’.

Dit wordt ook wel het ‘urban heat island’ genoemd, oftewel het warmte-eiland. Ook wordt het wel eens het ‘stadseffect’ genoemd. Oftewel: het is warmer in stedelijk gebied!

Advertentie

Dat bovenstaande schematische tekening geen grapje is blijkt uit metingen van het KNMI:

Bron: KNMI.nl / CC0 licentie / Het KNMI is niet betrokken bij dit afgeleide werk en onderschrijft de strekking ervan niet noodzakelijkerwijs.

Waarom is er een warmte-eiland?

Er bestaan verschillende oorzaken voor dit zogeheten stadseffect:

  • Er zijn in de stad relatief veel donkere materialen aanwezig. Denk alleen maar aan asfalt. Deze absorberen meer zonlicht, wat ook warmte opneemt.
    Planten zorgen voor verdamping. Verdamping kost energie en koelt de lucht een klein beetje af. In stedelijk gebied, dankzij de bebouwing en het veelal aanwezige verhard oppervlak, zijn er over het algemeen minder planten aanwezig. Er is dan ook minder verdamping met minder afkoeling als gevolg.
  • De wind is over het algemeen minder sterk in de stad, doordat deze door gebouwen wordt geblokkeerd.
  • Op het moment dat zonnestraling het aardoppervlakte bereikt, wordt deze omgezet in een andere golflengte; pas dan is er sprake van warmte. Deze straalt in principe ook weer naar boven weg. Doordat steden dichter bebouwd zijn, is deze straling minder sterk, en blijft warmte langer hangen.
  • Alle menselijke activiteiten (auto’s, enzovoort) gecombineerd zorgen voor warmte-uitstoot en dragen daarom bij aan een hitte-eiland.
Dat betekent overigens niet dat het op het platteland niet warm kan worden. Foto: Jannes Wiersema.

Officiële regel: thermometer in het weiland, ver weg van bebouwing

Op het moment dat je kijkt naar de officiële meetcriteria, dan loop je in de stad al gauw tegen een probleem aan.

Een weerstation dat daar staat kan nooit gebruikt worden voor ‘officiële’ metingen.

En met officieel bedoelen we dan de metingen die worden uitgevoerd om bijvoorbeeld klimaatreeksen voort te zetten, of die gebruikt worden als ‘input’ voor het berekenen van de weersverwachting.

Advertentie

Dat komt doordat je voor dergelijke reeksen zo uniform mogelijke metingen wilt hebben. Oftewel: metingen waarbij de verstoring zo klein mogelijk is. Daarom is er afgesproken om metingen die voor officiële reeksen gebruikt worden, te verrichten met weerstations waarbij de thermometer afgesteld staat in een weerhut op 1,5 meter hoogte boven kortgemaaid gras. Ook moet er voldoende wind door de weerhut kunnen stromen, zodat de thermometer ook niet te dicht in de buurt van objecten mag te staan.

Maar betekent dat dan dat metingen uit de stad volkomen nutteloos zijn?

Dat ook weer niet 😉

Want ze geven toch een best goed beeld van hoe warm het is in de stad, en tja, daar is het nu eenmaal een stuk warmer dan normaal 🙂

Hopelijk heb je nu een beter beeld bij het zogeheten hitte-eiland. Heb je nog vragen? Neem dan gerust contact met ons op! 🙂

Christian Versloot is liefhebber van extreme weersomstandigheden sinds 2004, toen hij 9 jaar oud was. In de loop der tijd is Christians weerkennis flink gegroeid. Graag legt hij weerkundige verschijnselen aan u uit. Dat doet hij onder andere via de Waakzaam-app, op zijn website Bliksemdetectie.nl en als weerman bij de radio. Artikel geschreven op 21/07/2019.

Warmer in de stad: fabel of fictie?: Hoe komt dat eigenlijk? Een blik op het stadseffect.
Warmer in de stad: fabel of fictie?

Hoe komt dat eigenlijk? Een blik op het stadseffect.

Verder lezen
Onweersfoto’s uit noord-Nederland: Het onweer van 20 juli 2019 in Roodeschool
Onweersfoto’s uit noord-Nederland

Het onweer van 20 juli 2019 in Roodeschool

Verder lezen
Wat is een wolkbreuk?: De officiële definitie van zware neerslag
Wat is een wolkbreuk?

De officiële definitie van zware neerslag

Verder lezen
Zijn er in Nederland ook stormchasers?: Net als de tornadojagers in Amerika
Zijn er in Nederland ook stormchasers?

Net als de tornadojagers in Amerika

Verder lezen