Waakzaamapp.nl

Riviermist, waardoor ontstaat dat?

Een bijzonder weersverschijnsel

Advertentie

Kun je het je voorstellen: we liggen hartje winter onder de rook van een hogedrukgebied. De wind is gedraaid naar de oosthoek en koude lucht is onze kant op gekomen. Het vriest behoorlijk buiten: de temperatuur ligt op dat moment tussen de -5 en -10 graden Celcius. De zon schijnt volop.

…totdat ik in de richting van de rivier kijk. Dan is de grootste kerktoren ineens verdwenen:

Die ochtend was er sprake van riviermist. Een behoorlijk mistige situatie die zich wel vaker voordoet boven rivierwater, maar ook boven meren, plassen en de zee kan deze mist zich voordoen.

Dat het aan de rivier echt goed dicht zat bleek wel toen ik die kant op fietste:

De vragen die we vandaag voor je in deze blog gaan beantwoorden laten zich naar alle waarschijnlijkheid goed raden. Wat is riviermist? En waarom ontstaat deze mist wel boven rivieren terwijl het ‘op het land’ eromheen niet echt mistig is?

Laten we beginnen!

Advertentie

Wat is riviermist?

Het voorkomen van riviermist is op de weerkaart soms goed te zien. Laatst, toen er zich weer zo’n situatie voordeed, was dit de kaart die te zien was bij onze partner Bliksemdetectie:

Rondom Deventer zat het potdicht terwijl het in andere delen van het land prima was qua zicht (in Friesland bijvoorbeeld kon men tien kilometer vooruit kijken).

Riviermist is heel simpel gezegd, mist die zich in de buurt van een rivier voordoet. Het is eigenlijk qua structuur niet echt iets anders dan gewone mist. Riviermist ontstaat dus net zo goed omdat de luchtvochtigheidsgraad boven het wateroppervlak de 100% bereikt, met als gevolg dat de waterdamp in de lucht gaat condenseren. Eigenlijk vormt er zich dus boven de rivier een wolk, maar dan op een hele lage hoogte.

Advertentie

Hoe ontstaat riviermist?

Interessanter is de vraag waarom er riviermist ontstaat terwijl het een kilometer ‘landinwaarts’ totaal niet mistig is.

Ok, laten we beginnen met het proberen van het verhelderen van dit mooie verschijnsel 🙂

We moeten daarvoor beginnen met een belangrijke aanname: water warmt veel minder snel op dan lucht, koelt dan ook minder snel af en is daardoor warmtevaster.

Het verklaart waarom we in juni en juli soms al enorm heet zomerweer hebben, maar het zeewater nog koud is. Het verklaart ook waarom we soms in augustus en september al behoorlijk frisse dagen hebben, maar het zeewater nog relatief warm is.

Je kunt je voorstellen dat hetzelfde natuurlijk gebeurt bij rivierwater.

Laten we focussen op de herfst. Het rivierwater is dan nog relatief warm. Zeker ten opzichte van zijn omgeving, dus de weilanden rondom de rivier, die dankzij uitstraling in een heldere nacht behoorlijk fors kunnen afkoelen. Er ontstaat dus een temperatuursverschil tussen de lucht direct boven de rivier en de lucht daaromheen.

Koude lucht heeft de neiging om onder warmere lucht te duiken. Dat heeft te maken met de dichtheid van de lucht, die (volgens de algemene gaswet) verandert omdat de temperatuur van de koude lucht anders is dan die van warmere lucht.

Richting het einde van de nacht betekent dat dat de koude lucht van de weilanden rondom de rivier iets afzakken het rivierdal in. Ze mengen zich daar met de warmere lucht die die nacht boven het rivierwater heeft gehangen. Dat betekent dat deze warmere lucht vrij abrupt begint af te koelen.

En zoals we wel vaker hebben opgeschreven geldt het ook dat koudere lucht een stuk minder vocht kan bevatten dan warmere lucht. Ook dat is een direct gevolg van de temperatuur.

Op het moment dat de warmere lucht van boven de rivier abrupt begint af te koelen, betekent dat dat haar vermogen om waterdamp te bevatten net zo abrupt afneemt. Op een bepaald moment wordt een luchtvochtigheidspercentage van 100% bereikt. Op dat moment begint de waterdamp in de lucht te condenseren: er vormen waterdruppeltjes boven de rivier, terwijl er in de weilanden rondom de rivier weinig tot niets gebeurt. Riviermist dus!

Advertentie

Sea smoke. Foto: public domain.

Riviermist in andere talen

Riviermist en dus ook zee- en meermist komt natuurlijk niet alleen in Nederland voor. Hetzelfde principe gaat natuurlijk ook op voor andere landen. Daar worden verschillende benamingen gebruikt voor de mist die hierdoor ontstaat. Een aantal leuke:

  • Sea smoke (Verenigde Staten)
  • Frost smoke (Verenigde Staten)
  • Steam fog (Verenigde Staten)
  • Mischungsnebel (Duitsland)
  • Brouillard de mer arctique (Frankrijk)
  • Fumée de mer arctique ou antarctique (Frankrijk)

Bedankt voor het lezen en we hopen dat onze blog een aantal van je vragen heeft beantwoord! 🙂

Christian Versloot is liefhebber van extreme weersomstandigheden sinds 2004, toen hij 9 jaar oud was. In de loop der tijd is Christians weerkennis flink gegroeid. Graag legt hij weerkundige verschijnselen aan u uit. Dat doet hij onder andere via de Waakzaam-app, op zijn website Bliksemdetectie.nl en als weerman bij de radio. Artikel geschreven op 27/02/2019.

Wat is een wolkbreuk?: De officiële definitie van zware neerslag
Wat is een wolkbreuk?

De officiële definitie van zware neerslag

Verder lezen
Zijn er in Nederland ook stormchasers?: Net als de tornadojagers in Amerika
Zijn er in Nederland ook stormchasers?

Net als de tornadojagers in Amerika

Verder lezen
Riviermist, waardoor ontstaat dat?: Een bijzonder weersverschijnsel
Riviermist, waardoor ontstaat dat?

Een bijzonder weersverschijnsel

Verder lezen
Extreem zacht in de winter, hoe kan dat?: Een blik op de weerkaart: hoge- en lagedrukgebieden
Extreem zacht in de winter, hoe kan dat?

Een blik op de weerkaart: hoge- en lagedrukgebieden

Verder lezen