Waakzaamapp.nl

Extreem zacht in de winter, hoe kan dat?

Een blik op de weerkaart: hoge- en lagedrukgebieden

Advertentie

Het zou zomaar kunnen zijn dat je dit artikel pas veel later leest, maar misschien kun je je februari 2019 nog wel herinneren. Dat was een bijzondere wintermaand. Niet omdat het zo winters was, integendeel zelfs. Het was richting het einde van de maand fors warmer dan normaal voor de tijd van het jaar.

Hoe warm precies was het dan?

Nou ja, onze partner Bliksemdetectie toont dat heel mooi op een overzichtskaartje:

Op verschillende plekken in Nederland werd het dus meer dan 19 graden. De hoogste temperatuur op die dag – het gaat om 26 februari – was 19,4 graden, gemeten in Noord-Brabant op twee verschillende weerstations.

Maar goed, hoe warm hoort het dan te zijn rond het einde van februari?

Advertentie

We kunnen daarvoor de website van het KNMI raadplegen. Zij hebben namelijk op metingen van tientallen jaren een overzicht gemaakt met langjarig gemiddelden die de normale temperatuur tonen. En dan zien we dit:

In de kolom 21-28 februari, bij maximumtemperatuur: 6,5 graden.

Het is dus in Noord-Brabant eind februari 2019 ruim 13 graden warmer geweest dan normaal, drie keer zo warm dus als het normaal hoort te zijn.

Sterker nog: het was zelfs zó warm dat het KNMI in haar weerbericht erover schreef: het zou pas in mei deze temperatuur moeten zijn. Dat het KNMI die merkwaardigheid aanstipt in haar weerbericht, toont al aan hoe bijzonder deze enorm warme temperatuur was.

Nu is het niet altijd zó veel warmer dan normaal, maar het komt natuurlijk iedere winter voor dat het bij vlagen warmer is dan gemiddeld. Soms veel warmer, maar vaker gewoon iets warmer dan normaal (2-3 graden).

Advertentie

In dit artikel gaan we daarop in. Specifieker: we beantwoorden de vraag Waarom wordt het soms veel warmer dan normaal in de winter?

De luchtdrukkaart als startpunt

Op het moment dat wij een weerbericht maken, dan nemen we altijd de kaart met daarop de actuele luchtdrukposities als uitgangspunt. Dankzij onze jarenlange ervaring met het lezen van weerkaarten hebben we inmiddels voor West-Europa een gevoel ontwikkeld wat voor weer het op een bepaalde plek gaat zijn op basis van de luchtstroming en het seizoen.

Voor de winter geldt:

  • Waait de wind uit het noordoosten? Dan moeten we goed kijken naar de aanvoerrichting van koude lucht, want het is een typische uitgangssituatie voor winterweer.
  • Waait de wind uit het zuidoosten? Dan kan het zomaar eens droog en mooi weer zijn met, als het even ‘goed’ ligt, een veel hogere temperatuur dan normaal.
  • Een zuidwestenwind? Dat betekent meestal grijze luchten en regelmatig perioden met wisselvallig weer. De temperatuur is niet heel spannend en beweegt zich rondom het langjarig gemiddelde.
  • Een noordwestenwind? Dat betekent dat het wat koeler is dan normaal en dat het weer wat dynamischer wordt. Winterse buien, zeker in maart, zijn dan niet uit te sluiten.

Advertentie

Goed, de kaart met actuele luchtdrukposities dus. Vervolgens kunnen we deze luchtdrukkaart vooruitspoelen zodat ons duidelijk wordt hoe de hoge- en lagedrukgebieden gaan bewegen. Reuze interessant, omdat de nieuwe posities al iets zeggen over waar de lucht vandaan komt en dus of we te maken gaan krijgen met aanhoudend zacht weer of dat het weer dreigt om te slaan.

Goed, voldoende daarover. Om te kijken waardoor het komt dat het soms veel warmer is dan normaal tijdens winterse periodes kunnen we als beste de kaart van eind februari 2019 als uitgangspunt nemen. We hebben het immers al over het extreem warme weer tijdens het einde van die maand gehad. Op het moment dat we wederom op de website van het KNMI – in dit geval bij de actuele weerkaarten – de kaart tevoorschijn toveren, dan zien we het volgende:

Een vastgeroest hogedrukgebied

Op de kaart zien we een hogedrukgebied boven het midden van Duitsland. In de meteorologie geldt een vaste stelregel: op het noordelijk halfrond beweegt de lucht van een hoge- naar een lagedrukgebied, maar wel met de klok mee rondom het hoog en tegen de klok in rondom een laag. Dat komt dankzij het Corioliseffect.

Volgen we die ‘klokbeweging’ op de weerkaart hierboven, dan zien we dat lucht boven Tsjechië naar het zuiden wordt gezogen, vervolgens in Italië en het zuiden van Frankrijk uitkomt, en daarna terug omhoog wordt gezogen richting ons land.

Advertentie

Er staat overigens niet veel stroming, want de isobaren (de lijntjes op de kaart, die aangeven waar de luchtdruk gelijk is) liggen een behoorlijk eind uit elkaar. Desondanks is er in Nederland dus sprake van een (zeer zwakke) zuidoostelijke wind.

Zuiden van Frankrijk dus. Daar komt de lucht direct vandaan. Maar uiteindelijk komt de lucht nog van veel verder: het hoog strekt zich helemaal naar Afrika uit. Een bel warme lucht is daardoor van het Afrikaanse land naar Europa geschoven en wordt vervolgens met het hogedrukgebied mee naar ons land gebracht.

Kortom, we hebben door waar de extreem zachte lucht vandaan komt. Vanaf Afrika en een stukje Atlantische Oceaan dus!

Die bel is ook goed terug te zien op de zogeheten temperatuurskaart van het 850 hPa-drukvlak. Dat drukvlak ligt op ongeveer 1,5 kilometer hoogte (maar varieert op basis van de stand van zaken in de atmosfeer). Het was daar tien graden. Op meethoogte aan de grond is dat dus 18 tot 20!

Bron weerkaart: WxCharts

Zelf redeneren over het weer

Zo zie je maar dat het eigenlijk heel logisch is dat we zo nu en dan met zacht weer te maken hebben. Het extreem zachte weer van eind februari 2019 was dan wel heel uitzonderlijk, maar komt de komende jaren in verband met de klimaatverandering natuurlijk steeds vaker voor. Aan de hand van de weerkaart kun je nu dus vinden waar die lucht vandaan komt. Leuk voor op de verjaardag!

Christian Versloot is liefhebber van extreme weersomstandigheden sinds 2004, toen hij 9 jaar oud was. In de loop der tijd is Christians weerkennis flink gegroeid. Graag legt hij weerkundige verschijnselen aan u uit. Dat doet hij onder andere via de Waakzaam-app, op zijn website Bliksemdetectie.nl en als weerman bij de radio. Artikel geschreven op 26/02/2019.

Wat is een wolkbreuk?: De officiële definitie van zware neerslag
Wat is een wolkbreuk?

De officiële definitie van zware neerslag

Verder lezen
Zijn er in Nederland ook stormchasers?: Net als de tornadojagers in Amerika
Zijn er in Nederland ook stormchasers?

Net als de tornadojagers in Amerika

Verder lezen
Riviermist, waardoor ontstaat dat?: Een bijzonder weersverschijnsel
Riviermist, waardoor ontstaat dat?

Een bijzonder weersverschijnsel

Verder lezen
Extreem zacht in de winter, hoe kan dat?: Een blik op de weerkaart: hoge- en lagedrukgebieden
Extreem zacht in de winter, hoe kan dat?

Een blik op de weerkaart: hoge- en lagedrukgebieden

Verder lezen