Waakzaamapp.nl

De weerstations van het KNMI

Over weerstations en waarnemers

Advertentie

Het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut in De Bilt, kortweg het KNMI, is ons landelijke weerinstituut. Het is wettelijk gezien het officiële weerbureau van ons land. Dat betekent dat het een publieke taak heeft en die taak behelst het informeren en waarschuwen omtrent het weer in ons land.

Tot het einde van de 20ste eeuw was er ook sprake door enige commerciële activiteiten van het KNMI. Omdat het KNMI met belastinggeld wordt betaald, vond de Rijksoverheid dat geen goed idee. Het commerciële deel is daarom afgesplitst en het KNMI heeft nu enkel nog een publieke taak. Er zijn als gevolg daarvan verschillende commerciële weerbureaus ontstaan, die onder andere het weer leveren aan radio, televisie en krant.

Advertentie

Een onderdeel van de publieke taak die het KNMI heeft, is het meten van het weer. Dat is noodzakelijk voor een verschillende hoeveelheid taken:

  • Metingen van het weer zijn de input van de zogeheten weermodellen waarmee de weersverwachting wordt gemaakt;
  • Diezelfde metingen worden door weerliefhebbers en andere geïnteresseerden gebruikt om te kijken wat het weer is in Nederland. Denk maar aan de winterliefhebber, die wil weten of het nog vriest in de buurt van zijn locatie… en of het ’s nachts tot strenge vorst komt, goed voor het natuurijs.
  • Maar ook zijn de metingen belangrijk voor de zogeheten klimaatreeksen. Dat zijn reeksen van vele jaren waarin het weer nauwkeurig wordt bijgehouden. Op basis van die reeksen kunnen trends worden gemaakt waarmee kan worden bepaald of het klimaat verandert. Met het oog op de klimaatverandering die we nu ondergaan is het het zeker waard om te weten of er veranderingen plaatsvinden in bijvoorbeeld temperatuur, de hoeveelheid zonneschijn en de neerslaghoeveelheden.
  • Boeren gebruiken de actuele metingen om te kijken of ze moeten beregenen of de gewassen moeten beschermen tegen bijvoorbeeld vorst;
  • Overheden die verantwoordelijk zijn voor de wegen kijken naar de temperaturen als ze willen weten of er gestrooid moet worden of niet;
  • Liefhebbers van fel onweer kijken in de zomer graag naar de temperatuur en de luchtvochtigheidsgraad, want hoe warmer en vochtiger het is, hoe onstabieler de atmosfeer eigenlijk is!

Het betekent natuurlijk dat het KNMI moet beschikken over weerstations. En dat doet het ook, want het weerinstituut heeft een landelijk dekkend netwerk van stations én daarbovenop nog een behoorlijk aantal officiële weerwaarnemers.

En in deze blog gaan we op onderzoek uit. Hoeveel stations heeft het KNMI dan precies? En waar staan al die weerstations? Wat voor sensoren zitten er op die stations? En welke richtlijnen zijn er waar de weerstations aan moeten voldoen?

Lees verder en vind het uit! 🙂

Advertentie

De landelijke dekking van de weerstations

Het is als eerste natuurlijk interessant om te kijken hoeveel weerstations er zijn en waar ze precies staan. Dat laten we hieronder in tabelvorm en op de kaart aan je zien. Maar het is belangrijk om eerst onderscheid te maken tussen de verschillende soorten weerstations en de plaatsen waar ze staan:

  • Vliegveld (A van Aerodrome): het weerstation is geïnstalleerd op het vliegveld dat zich op die locatie bevindt;
  • Op zee (PL van Offshore Platform): het weerstation bevindt zich op zee en is geïnstalleerd op een platform dat daar aanwezig is;
  • Aan de kust (C van Coastal Station): het weerstation bevindt zich vlak aan de kust. Dat betekent dat de invloed op bijvoorbeeld de temperatuur wat sterker is (het koelt wat sneller af dankzij de wind en het warmt mogelijk wat sneller op dankzij het strandzand). Houd hier dus rekening mee!
  • Automatisch weerstation (AWS van Automatic Weather Station): het weerstation wordt niet met de hand bediend. De sensorwaarden worden elektronisch gemeten en doorgestuurd naar het KNMI, die ze verwerkt tot minimum- en maximumwaarden en daarna online zet.
  • Windmast (WP van Wind Post): dit zijn extra locaties waar geen volwaardig weerstation staat, maar wel apparatuur om actuele windsnelheid en/of -richting te meten. Deze vullen de actuele informatie op het gebied van wind in ons land aan.

Op de kaart ziet dat er zo uit:

Bron kaart: Google

Dit is de informatie in tabelvorm:

Naam weerstation Type Latitude Longitude
D15-FA-1 PL/AWS 54 19 N 02 56 E
P-11 PL/AWS 52 22 N 03 21 E
K14-FA-1C PL/AWS 53 16 N 03 38 E
A-12 PL/AWS 55 25 N 03 49 E
F16A PL/AWS 54 07 N 04 01 E
L9-FF-1 PL/AWS 53 37 N 04 58 E
AWG-1 PL/AWS 53 30 N 05 57 E
IJmond WP 52 28 N 04 31 E
Voorschoten AWS 52 08 N 04 26 E
J6-A PL/AWS 53 49 N 02 57 E
Hoorn-A PL/AWS 52 55 N 03 49 E
IJmuiden WP 52 28 N 04 34 E
Texelhors WP 53 00 N 04 45 E
De Kooy A/AWS 52 55 N 04 47 E
F3-FB-1 PL/AWS 54 51 N 04 42 E
Amsterdam/Schiphol A/AWS 52 18 N 04 46 E
Vlieland C/AWS 53 15 N 04 55 E
Wijdenes WP 52 38 N 05 10 E
Berkhout AWS 52 39 N 04 59 E
Hoorn/Terschelling AWS 53 23 N 05 21 E
K13-A PL/AWS 53 13 N 03 13 E
Wijk aan Zee C/AWS 52 30 N 04 36 E
Houtribdijk WP 52 39 N 05 24 E
De Bilt AWS 52 06 N 05 11 E
Stavoren AWS 52 53 N 05 23 E
Lelystad A/AWS 52 27 N 05 32 E
Leeuwarden A/AWS 53 13 N 05 46 E
Marknesse AWS 52 42 N 05 53 E
Deelen A/AWS 52 04 N 05 53 E
Lauwersoog C/AWS 53 25 N 06 12 E
Heino AWS 52 26 N 06 16 E
Hoogeveen A/AWS 52 44 N 06 31 E
Groningen A/AWS 53 08 N 06 35 E
Hupsel AWS 52 04 N 06 39 E
Huibertgat WP 53 34 N 06 24 E
Nieuw Beerta AWS 53 12 N 07 09 E
Twenthe A/AWS 52 16 N 0654 E
Cadzand WP 51 23 N 03 23 E
Vlissingen C/AWS 51 27 N 03 36 E
Hoofdplaat WP 51 23 N 03 40 E
Oosterschelde WP 51 46 N 03 37 E
Vlakte van de Raan WP 51 30 N 03 15 E
Hansweert WP 51 27 N 04 00 E
Schaar WP 51 39 N 03 42 E
Westdorpe AWS 51 14 N 03 50 E
L.E. Goeree PL/AWS 51 56 N 03 40 E
Euro Platform PL/AWS 52 00 N 03 17 E
Wilhelminadorp AWS 51 32 N 03 54 E
Stavenisse WP 51 36 N 04 00 E
Hoek van Holland C/AWS 51 59 N 04 06 E
Tholen WP 51 31 N 04 08 E
Woensdrecht A/AWS 51 27 N 04 20 E
Rotterdam Geulhaven WP 51 53 N 04 19 E
Rotterdam A/AWS 51 57 N 04 27 E
Cabauw AWS 51 58 N 04 56 E
Gilze Rijen A/AWS 51 34 N 04 56 E
Herwijnen AWS 51 52 N 05 09 E
Eindhoven A/AWS 51 27 N 05 25 E
Volkel A/AWS 51 39 N 05 42 E
Ell AWS 51 12 N 05 46 E
Maastricht A/AWS 50 55 N 05 47 E
Arcen AWS 51 30 N 06 12 E

Aangevuld met officiële waarnemers

De metingen van deze weerstations bieden zoals je kunt zien een rijk beeld van het weer in ons land. Maar toch is er regelmatig sprake van lokale verschillen. Die zijn het grootst als het gaat om neerslag: waar lokaal een heel felle bui kan vallen, is het een aantal kilometer verderop droog.

Advertentie

De waarnemingen van de automatische weerstations worden daarom aangevuld met handmatige metingen die door een netwerk van circa 325 zogeheten ‘waarnemers’ worden gedaan.

Iedere ochtend om 9 uur (in de zomer één uur later, dankzij het verschil tussen zomer- en wintertijd) wordt door deze waarnemers de regenmeter afgetapt. De gegevens daarvan worden naar het KNMI in De Bilt gestuurd. Dat gebeurde vroeger met een kaart die iedere tien dagen moest worden opgestuurd; tegenwoordig gaat dat via het internet.

Dat zorgt ervoor dat de metingen sneller binnen zijn en dus ook aan alle partijen inzichtelijk kunnen worden gemaakt. Dat ziet er bijvoorbeeld zo uit:

Bron: KNMI

Richtlijnen van de WMO

Hierboven noemden we verschillende doelstellingen waarvoor het actuele weer gemeten wordt. Eén van de belangrijkere van dit rijtje is het bijhouden van klimaatreeksen; die worden gebruikt in de rapportages op het gebied van klimaatveranderingen.

Maar de metingen zijn ook belangrijk voor het maken van de weersverwachting.

In beide gevallen is het belangrijk dat er sprake is van uiterst nauwkeurige, en liefst zo nauwkeurig mogelijke, waarnemingen. Voor de klimaatreeksen spreekt dat voor zich; de reden voor het weerbericht is uitgelegd en kan via de link hierboven worden gevonden.

Advertentie

Het KNMI heeft haar weerstations dan ook geplaatst volgens de richtlijnen van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO). Die organisatie, een op VN-niveau opererend internationaal samenwerkingsverband dat gevestigd is in Genève, heeft een verzameling richtlijnen opgesteld waar weerstations aan moeten voldoen. Op die manier wordt in alle landen op dezelfde manier gemeten, wat de weersverwachting én de klimaatstatistieken veel nauwkeuriger maakt. Het gaat om de volgende richtlijnen. De laatste versie van deze richtlijnen is 8 en stamt uit juli 2017.

De sensoren op de weerstations

De automatische weerstations van het KNMI zijn uitgerust met verschillende sensoren. Hieronder zie je een schets van een weerstation uit het zogeheten ‘Handboek waarnemingen’. Daarop zie je ook wat voor sensoren er op een typisch AWS (Automatic Weather Station) van het KNMI geïnstalleerd zijn.

Een schets van een KNMI-station. Bron: Handboek Waarnemingen KNMI. Licentie, bij ontbreken afzonderlijke copyrightstelling in lijn met licentiestelling KNMI: deze informatie is door het KNMI uitgegeven onder een Creative Commons zero (CC0) verklaring. Bron: KNMI. Het KNMI is niet betrokken bij het afgeleide werk en onderschrijft de strekking daarvan niet noodzakelijkerwijs.

Bronnen:

Christian Versloot is liefhebber van extreme weersomstandigheden sinds 2004, toen hij 9 jaar oud was. In de loop der tijd is Christians weerkennis flink gegroeid. Graag legt hij weerkundige verschijnselen aan u uit. Dat doet hij onder andere via de Waakzaam-app, op zijn website Bliksemdetectie.nl en als weerman bij de radio. Artikel geschreven op 02/12/2018.

Wat is een wolkbreuk?: De officiële definitie van zware neerslag
Wat is een wolkbreuk?

De officiële definitie van zware neerslag

Verder lezen
Zijn er in Nederland ook stormchasers?: Net als de tornadojagers in Amerika
Zijn er in Nederland ook stormchasers?

Net als de tornadojagers in Amerika

Verder lezen
Riviermist, waardoor ontstaat dat?: Een bijzonder weersverschijnsel
Riviermist, waardoor ontstaat dat?

Een bijzonder weersverschijnsel

Verder lezen
Extreem zacht in de winter, hoe kan dat?: Een blik op de weerkaart: hoge- en lagedrukgebieden
Extreem zacht in de winter, hoe kan dat?

Een blik op de weerkaart: hoge- en lagedrukgebieden

Verder lezen